موفقیت (بهبود مهارتهای فردی)

مهارت تصمیم گیری چیست ؟ راهکارهایی برای تصمیم گیری فردی و گروهی

مهارت تصمیم گیری چیست

مهارت تصمیم گیری چیست؟ شما همیشه و در هر زمان باید تصمیم گیری کنید. از تصمیمات کوچک مثل چی بپوشم؟ چی بخورم؟ کجا برم؟ تا تصمیمات بزرگی مثل یک پیشنهاد کار با پیشنهاد ازدواج. حتی تصمیم گیری بر سر مسائل مهم زندگی، ترس از انتخاب های اشتباه و پیامدهای بعد از آن می تواند آنقدر فکر شما را مشغول کند که به یک استرس و اضطراب جدی برایتان تبدیل شود و قدرت تصمیم گیری را از شما سلب کند.

چرا مهارت تصمیم گیری مهم است؟

گاهی در تصمیم گیری آنقدر تردید دارید و درمانده می شوید که برای رهایی از این برزخ ترجیح می دهید از نظریه «بادا باد» استفاده کنید. اما این نظریه خوبی برای داشتن یک زندگی موفقیت آمیز و شاد نیست. شاید با یک تصمیم ارزیابی نشده نه تنها استرس و نگرانی الان شما کم نشود بلکه عواقب بد بعدی آن استرس و تنش را بزرگ تر و جدی تر کند. پس چاره چیست! شما نباید آنقدر به ابعاد تصمیم تان فکر کنید که درمانده بمانید و نه بی فکر و شتاب زده عمل کنید. دراینجاست که نقش مهارت مدیریت تصمیم گیری آشکار می شود. با توجه به نقش مهم تصمیم گیری در جای جای زندگی آموزش و یادگیری مهارت تصمیم گیری بسیار اهمیت دارد.

تصمیم گیری چیست؟

به عبارت ساده انتخاب و گزینش یک راه از میان راههای مختلف می باشد. به اعتقاد دنیل کانمن «زندگی امروز حاصل تعدادی انتخاب و تصمیم گیری در زمان قبل بوده است.» تصمیم گیری ممکن است آگاهانه و یا ناخودآگاه اتفاق بیفتد. تصمیمات آگاهانه تصمیم هایی هستند که برای آنها فکر شده ، مقایسه شده و بعد گرفته می شود مثل خرید ماشین، خرید خانه و … یعنی پشت این تصمیم یک استدلال و منطق وجود دارد. اما تصمیمات ناخودآگاه انتخاب های کوچک تر و به عبارتی روزمره تر که پشت آنها استدالال خاصی وجود ندارد. مثل غذا پختن و … .

انتخاب چیست؟

روندی است که بر مجموعه فعاليتهایی اشاره می کند که به گزینش يك راهکار از مجموع راهکارهای موجود منجر می شود از این رو فرآيند انتخاب جزئی از فرآيند تصميم گيري است.

موقعیت های تصمیم گیری چگونه هستند؟

زمانی که اطمینان دارید

در این زمان شما با اطمینان می دانید که نتیجه یا نتایج حاصل چه خواهد بود و چه اتفاقی خواهد افتاد. به عبارت ساده پیش بینی می کنید در آینده چه چیزی رخ خواهد داد. اطلاعات جمع آوری شده دقیق و قابل اعتمادند و شما از نتیجه اطمینان دارید.

زمانی که با مخاطره تصمیم می گیرید

یعنی شما اطلاعات دقیق و کاملی ندارید و قابلیت پیش بینی هم کم است اما احتمال وقوع نتایج هم نسبی است. در این شرایط با ریسک تصمیم گیری می کنید.

زمانی که احتماع وقوع را نمی دانید

زمان هایی که شما اطمینان از احتمال وقوع نتایج را ندارید. یعنی اطلاعات شما در مورد موضوع بسیار ناچیز است. در این شرایط عدم اطمینان تصمیم می گیرید.

اما به صورت کلی دو نوع تصمیم داریم

  • تصمیماتی که برنامه ریزی شده هستند

تصمیماتی که براساس قوانین یا ضوایطی گرفته می شوند. هر گاه با مسائل ساده سر و کار داشته باشید که عوامل تشکیل دهنده آنها قابل تحلیل و پیش بینی و تعریف باشند. این مدل تصمیم گیری بیشتر به کارتان می آید. اما در زمان هایی که با مسائل پیچیده و جدیدی روبرو می شوید استفاده از این تصمیم گیری کار را سخت تر خواهد کرد.

  • تصمیماتی که برنامه ریزی نشده اند

بیشتر در زمان هایی که مسائل غیر معمول و جدید است پیش می آید. اگر در گذر زمان به اندازه کافی این مسائل تکرار نشود که راه حل های آنها را بررسی کرد باید آن را برنامه ریزی نشده دانست.

ارزیابی راه حل های مطرح شده و انتخاب بهترین راه حل

خوب هر وق شما با مسئله ای روبرو می شوید اول باید آن را بشناسید و سپس راه حل ها را فهرست کنید و بعد از آن بهترین گزینه را انتخاب کنید.

اما قبل از انجام این کارها بهتر است این سوالات کلیدی را با خود مرور کنید.

۱- بهترین راه حل کدام است؟

۲- از کجا بفهمم کدام راه حل از همه بهتر است؟

۳- آیا راه حل ها را مقایسه کرده ام؟

۴- اگر از این راه حل ها استفاده کنم چه اتفاقی خواهد افتاد. پیامد های بعدی چه خواهد بود.

این پرسش ها در تصمبم گیری درست و انتخاب بهترین راه حل می تواند به شما کمک کند. در بحث مقایسه شما می توانید دقیقاً نقاط ضعف و قوت هر یک از گزینه ها را بیابید و نهایت تصمیم بهتری اتخاذ کنید. همچنین می دانید با انجام هر کاری چه پیامدهایی در انتظار شماست و در این صورت کمتر اشتباه می کنید.

اما راهکارهای دیگری هم هستند که می توانند برای بالا رفتن مهارت تصمیم گیری شما موثر باشند. البته توجه داشته باشید زمان هایی هستند که شما باید به تنهایی تصمیم بگیرید و یا به صورت دسته جمعی یک تصمیم را اتخاذ کنید. اگر در زمان و شرایطی قرار گرفتید که می توانید به صورت فردی تصمیم بگیرید بهتر این نکات را در نظر یگیرید.

اصول مهم در تصمیم گیری فردی

۱- آنالیز هزینه- فایده

این روش به شما کمک می کند مزایا و معایب را بسنجید. آنالیز هزینه- فایده هر راه حل را بررسی می کند هم از لحاظ هزینه و هم از لحاظ سود و فایده. به شما کمک می کند که ارزش فرصت ها را بشناسید. ممکن است یا  انتخاب یک تصمیم فرصت های دیگر را از دست بدهید پس باید بهترین باشد.

۲- محدود کردن انتخاب ها

اگر انتخاب های زیادی داشته باشید تصمیم گیری سخت و دشوار می شود. ساده سازی و محدود کردن  انتخاب ها می تواند در آنالیز هزینه- فایده نقش مهمی داشته باشد. زمانی را تصور کنید که برای خرید کفش به مغازه کفش فروشی می روید هر چقدر تنوع و تعدا بیشتری از کفش ها را ببینید قطعاً سخت تر و دیرتر تصمیم می گیرید. در تصمیم گیری های دیگر و مهم تر هم همین مساله برقرار است هر چقدر گزینه های زیادی داشته باشید قدرت تصمیم گیری را کمتر کرده اید. بهترین کار ساده سازی و محدود کردن گزینه ها به گزینه های برتر است.

۳- اهمیت تصمیم گیری را تحلیل کنید

گاهی برای یک تصمیم مثل رفتن به سینما زمان زیادی را صرف نمی کنیم. اما برای تصمیمات مهم تر باید زمان بیشتری صرف کنیم. از خود بپرسید برای این تصمیم چقدر زمان نیاز دارید؟ یک ساعت؟ یک دقیقه؟ یا دو روز؟ به عبار ساده تر باید اهمیت تصمیم تان را بدانید و برای آن یک محدودیت زمانی تعیین کنید.

۴- تحقیق کنید

شاید این کار واضح و ساده آید اما باور کنید زمان هایی هستند که افراد به خاطر صرف نظر از کمی تحقیق بیشتر با مشکلات زیاد و جدی روبرو شده اند. اگر برای کارهای مهم و با اهمیت می خواهید تصمیم بگیرید تحقیق را فراموش نکنید. این کار در نهایت رضایت درونی برای شما به همراه خواهد داشت.

۵- با افراد باتجربه یا متخصص مشورت کنید

تحقیق فقط یک پرس و جوی ساده است. اما مشورت با افراد آگاه می تواند کوله باری از تجربیات کهن یک فرد که با زحمت بدست آورده را یکجا برای شما به همراه داشته باشد. افراد منخصص هم می توانند احتمالات و قواعد بازی را برای شما بیشتر باز کنند. این کار به بهبود مهارت تصمیم گیری شما کمک زیادی می کند و اطلاعات و یافته ها یا حتی پیامدها و عواقب بعد را واضح تر خواهد کرد.

اما زمان هایی هستند که شما ناگزیر هستید به صورت دسته جمعی تصمیم بگیرید. حتی در زندگی خانوادگی گاهی باید تصمیماتی را با همسر خود بگیرید. در این جور مواقع بهتر است از این راهکارها بهره ببرید.

راهکارهای تصمیم گیری در گروه

۱- مدیریت نزاع

بیشترین مشکلی که در تصمیم گیری دسته جمعی پیش می آید نزاع است. شاید به این دلیل باشد که هر کس با توجه به تفکر و اعتقادات خود می خواهد تصمیم گیری کند. بهترین راه حل مدیریت این نزاع است که باید موقعیت ها را شناسایی کنید. موقعیت شاید برد برای یکی و باخت برای دیگری باشد و … شما باید طوری گروه را پیش ببرید که همه بتواند به موقعیت برد- برد برسند. این کار نیاز به تمرین و مدیریت دارد.

۲- برنامه ریزی داشته باشید

برای نزاع و تعارض در گروه باید از قبل برنامه ریزی داشته باشید. به عبارتی در مورد جزئیات و موارد اجرایی مربوط به تصمیم به خوبی صحبت و فکر کرده باشید تا بتوانید به موقع تصمیم گیری جامع کنید. تصمیمات عجولانه و لحظه ای کار را به خوبی پیش نمی برد.

۳- از تمرکز روی اشتباهات دست بردارید

در تصمیم گیری جمعی گاهی بر روی اشتباهات گذشته دیگران بیشتر تمرکز می کنیم که این خود نوعی نگرش منفی است. در عین حال تصمیم گیری های جدید را هم به مخاطره می اندازد. سرزنش کردن بزگ ترین مانع تصمیم گیری است. بهتر است بر اشتباهات و خطاهای گشته تمرکز نکنیم و تصمیم های عاقلانه ای را بگیریم.

۴- مسئولیت بر عهده گرفتن

شاید برای شما هم تا به حال پیش آمده که در تصمیمات گروهی هیچ کس موضع ثابتی ندارد. در این صورت باید مسولیت را برعهده بگیرید و یا وقت با ارزش خود را برای کوشش به تصمیم گیری با دیگران به هدر دهید.

نتیجه گیری

برای گرفتن تصمیم باید اول مسائل را بشناسید سپس راه حل ها را فهرست کنید و بعد از آن تحلیل و ارزیابی راه حل را انجام دهید همچنین از کمک و تجربه افراد با تجربه و یا متخصص بهره ببرید و به تعداد راه حل های محدودتر و ساده تر برسید همچنین باید بتوانید تا اندازه ای پیش بینی خوبی از نتایج داشته باشید در این صورت تصمیم خود را بگیرید. موفق باشید!

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *